Anne Gro i Malawi

Heim igjen

2009-05-02T10:24:00.000-07:00

Eg og Eunis.

Tida i Malawi er over for denne gang. Og no ventar jobb på KK og Storken på meg. Tre mnd går fort og dette har jo vore tre mnd med store utfordringar både på jobb og ellers. Men og gode tre mnd.

Så vil tida vise om eg reiser igjen.

Påske

2009-04-17T11:18:00.000-07:00

Påsken er over og det nermar seg tid for heimreise.

Påsken vart no brukt både på jobb og på tur. Palmehelga var eg på jobb. Og der er alltid kvinner som treng omsorg, barn som treng start hjelp og kvinner som treng livreddande behandling.
Og døden og livet går hand i hand. Eg tok i mot eit dødt barn og plutseleg hører eg lovsang og bønn fra barselavd. Der var det palmesøndag gudstjeneste. Det er ganske store kontraster man får oppleve. Og livet går fort vidare sjølv om eit barn dør.

Fra mandag til fredag var eg på tur med Kristin og familien hennar. Turen gjekk først til Mangotci ved Malawisjøen. Herlige late dagar med soling, bading og lydbok. Og ein liten båttur på Malawisjøen satt kronen på verket.

Onsdag var det inn i nasjonalparken ved Livonde. Og her var elefanter og flodhestar i stort antall. Elefant i hagen på natta var jo ekstra eksotisk for trauste nordmenn.
Safari på lang og på vann sto på programmet.

Natt til fredag vart tilbrakt i Dedza. Det vart forlangt å kjøre heilt heim på torsdag kveld. Sidan det ikkje er anbefalt å kjøre ute av byen etter mørket så måtte ta inn på Potteriet i Dedza. Så dermed vart litt shopping før me reiste heim til Lilongwe på fredag.

Lørdag, søndag og mandag var det på jobb igjen.

2009-04-16T14:03:00.000-07:00

2009-04-16T13:45:00.000-07:00

Malawisjøen. Mangotci.

2009-04-16T13:00:00.000-07:00

Safari i Livonde nasjonal park

2009-04-16T12:31:00.000-07:00

2009-04-16T12:06:00.000-07:00

2009-04-16T10:16:00.000-07:00

2009-04-16T10:03:00.000-07:00

Solnedgang over Afrika.

Indila

2009-04-12T11:34:00.001-07:00

Husker de lile Morrens datter, Født 9 feb. Berre 1000 gram.
Lille jenta er no reist heim med ho mor. Og har passert 2 kg.
Ho veks og trives. Ligger fortsatt tett inntil sin mor dei fleste timane av døgnet.
Ho heite Indila.

Luer

2009-04-12T10:55:00.000-07:00

Utdeling av luer. Rapport fra Audny seier at me no har 4500 luer. Godt jobba folkens.

Zanzibar 25.-28. mars

2009-03-31T12:27:00.001-07:00

Onsdag 25. mars satt me kursen for Zanzibar. Eg skulle vere med på ei samling først og fremst for fredskorpsarbeidarar som er tilknytta Helse Bergen, men me var nokon andre ute på oppdrag for Helse Bergen som var invitert til å vere med. Etter 11 timars reise med mellomlanding og bytting av fly div ganger så ankom me Zanzibar ut på kvelden.
Middag på beachen under stjernehimmelen var velkomst god nok.
Torsdag var det fordrag eller innlegg heile dagen og møte med dei ulike aktørane. Fredag var det tid for å utforske byen litt.
Lørdag var det å vende nasa sørover igjen. Og med meir flaks enn det er lov å ha, nådde me alle flya. Dei sto å venta på oss. Det var berre å gå rett inn. Bagasjen klarte ikkje samme logestikken. Men den ankom ut på søndag ettemiddag.

2009-03-31T12:11:00.000-07:00

Fredag morgon var me på krydder tur. I sikkeleg Bergens regn. Men dog litt varmare. Temperaturen låg gjevnt over 30 grader. Her tar me muskatnøtt i nærare augesyn.

Leppestift. Blei prøvd i panna for anledningen.

Kokosnøtter blei henta ned. Og ein skal ikkje ha høgdeskrekk for å klatre i desse trea.

2009-03-31T11:58:00.000-07:00

Lunch. Servert på gulvet. Men det smakte delilig.

2009-03-31T11:40:00.000-07:00

Fredag ettermiddag var det tid for rundtur i byen. Her er det markedet som vert tatt i nærare i augesyn. Blekksprut er jo ein delikatesse.

Ein stor del av historia til Zanzibar er knytta til slavehandle. Zanzibar var eit knutepunkt for handel av slaver fra Afrika vidare til Egypt og Amerika. Ein frykteleg historie. Her er det eit momument over dette. Over stedet der sjølve handelen fant stad, er det bygd ei kyrkje.

2009-03-31T11:33:00.000-07:00

Lørdagen før me reiste heim var det tid for å gjere ingen ting. Som å ligge på stranda, høre på lydbok og lese litt. Så det vart ein gylden rødfarge denne gangen og. Men eit herlig påfyll før den siste mnd på Bwaila for denne gang. Zanzibar er kjent for sine lange sandstrender og palmesus.

Nye Bwaila sjukehus

2009-03-11T11:34:00.000-07:00

Bwaila nye sjukehus tar form. Dessverre får eg ikkje med meg åpninga. Det ser ut til at ein skal åpne i løpet av juni. Men det vert eit flott bygg. Og det er ein stor bygnings masse. Mulig dei har litt å lære på KK. Masse plass. Det lønner seg å bygge nytt. Og det ser fint ut. Fliser på bada og andre strategiske steder. Lyse fine veger.

Og når det no etterkvar kjem utstyr og div ting fra Norge og Bergen skal dette bli veldig bra.

Det nye sjukhuset på KCH er ikkje komme fullt så langt, men dei skal åpnes samstundes, er ønsket. Ein kan ikkje la nokon kvinner vere igjen på gamle Bwaila og la nokon flytte inn i flotte lokaler. Og det er heilt utrolig. for eit år sidan var det kun grunnmuren som sto ferdig.

2009-03-11T11:23:00.000-07:00

Fødestua. Ikkje så stor, men stor nok. Og aleine rom. Kanskje ikkje heilt uforstyra, men det må vere som å komme til himmelen for desse damene. Iallefall i forhold til Gamle Bwaila.

Eige do på fødestua. Ingen selvfølgelighet heime heller.

Fødegangen. Her kjem det il å vere 10 fødstuer. Med eit slags vaktrom i midten. Der ein faktisk har innsyn til alle fødestuene. Og dette ser bra ut. Mykje plass. Nesten litt for mykje, når man tenker på antall sjukepleiarar/ jordmødre som skal jobbe her. Det kjem nok til å vere kvinner som føder aleine utan at nokon klarer å få det med seg.

2009-03-11T11:13:00.000-07:00

Flis legging. Og det er kun hendene som duger.
Alt på sjukhuset vert gjort med menneske hender. Arbeidkraft er det einaste som er billig i dette landet. Her er det blande- maskin, og trillebåre som einaste hjelpmiddel.

Bunda

2009-03-08T00:51:00.000-08:00

Søndag 1.mars var me ein gjeng som reiste til Bunda for å gå på tur og bestige toppen. Etter eit dramatisk døgn med innbrudd i huset og mindre jordiske eiendeler var det godt å kunne gjere noko anna.
Ikkje mange min fra Lilongwe ligger Bunda.

2009-03-08T00:44:00.000-08:00

Eg synes det var mykje meir spennande å utforske landsbyen som låg ved foten av fjellet, enn å nå toppen. Så mens dei andre svetta for å nå toppen koste eg meg med å besøke folka i landsbyen.

Ungane stilte villig opp og dansa og sang. Eg fekk sjå hyttene deira.

2009-03-08T00:42:00.000-08:00

Rensking og tørking av mais.

2009-03-08T00:35:00.000-08:00

Kjøkkenet. Dei hadde ei hytte der fleire familier lagde mat. Hytta besto kun av dette lille bålet.

Dette var hytta til ein familie på 6. Mor, far 3 barn og ei bestemor. Her hadde dei faktisk stolar å sitje på. Dei låg på gulvet og sov.

2009-03-08T00:31:00.001-08:00

Bestemora kalte meg mamma. Ikkje veit eg kva ho meinte. Lille Ester var 1 mnd og 1 dag. Var nr 5 i barneflokken. Så kanskje bestemora synes mora hadde nok.

Tur til Senga Bay, Malawi sjøen

2009-02-25T00:42:00.000-08:00

Grønt og frodig. Slik ser det ut i regntida. Dette er på ved sørover mot Malawi sjøen.

Eit helt vanlig hus.

Maisen blomstrar. Og det ser ut til å bli ein bra avling i år. Dei har ikkje hatt så mykje regn som i fjor, så dei vil trenge noko sikkeleg dagar med regn så vert det bra.

2009-02-25T00:29:00.000-08:00

Litt spenning skal ein ha på tur. Med leigebil og dårlig dekk. Ja då vart det ein punktering. Og når jekken ikkje er høg nok. Ingen problem. Etter fem min hadde me mange gode hjelparar. Med hjelp av steinar og rå handemakt. Ja så fekk dei hjulet på. Aslak kunne berre stå å sjå at dei gjorde jobben.

Mens mannfolka jobba, hadde eg og Kari underhaldning av barna. Eg sang på norsk, og når eg fekk dei på gli. Fekk eg dei til å synge på chichewa. Barn er herlige. Desse fillete i kleda, skitne men allikevel satt smilet laust.

Safari Beach Lodge, Senga Bay ved Malawi sjøen

2009-02-24T23:24:00.000-08:00

Her kan ein finne ro i sjela. Dagane gjekk med til å nyte sola, livet og ei god bok. Eit lite pusthull etter dagar med rare lukter, lyder, opplevingar utan om det vanlige og hardt arbeid på Bwaila.

Me var her fra lørdag til søndag 21-22 februar.

2009-02-24T22:05:00.000-08:00

Her gjeld det å følge med. Desse to kunne vere klå fingra. Så det gjaldt å passe på tinga sine.

2009-02-24T12:33:00.000-08:00

Rett ved sidan av Safari Beach logde ligger det ein fisker landsby. Det er eit hull i gjerdet slik at dei kan komme seg inn og ut. Denne landsbyen er egentlig ulovlig. Den ligger inne i nasjonalparken. Men dette er fiskarar som er drevet vekk fra stranda pga at hotell og turist virksomhet. Den nye eigaren av logden lar dei få ha eit hull i gjerdet slik at dei kjem seg lett inn og ut. Og dei har og fått lage seg ein liten butikk på stranda der dei selger ulike ting dei har laga.

Her kokar dei på sardiner.

Ventetid

2009-02-20T09:40:00.001-08:00

Ventetida kan for mange bli lang på Bwaila. Når ein først er komme hit, kan ein ofte ikkje reise heim. Det er for dyrt eller for risikabelt. Då er det ikkje sikkert at dei rekke inn att. Og ofte er det ein grunn til at dei skal føde på sjukhuset. Men ein liten husmor- feire. Det er nok nokon mange-gangs fødande som set pris på det. Og ikkje minst at ein har madrasser å legge seg på. Om ein må dele med naboen er berre kjekt.

På jobb.

2009-02-15T12:35:00.000-08:00

Morreen og hennes lille premature datter. Berre 1000 gram Men livssterk og vital. Alt gjekk bra, iallefall etter 4 dager.

Omsorg er heldig vis ikkje avhengig av språk. Ikkje mange av kvinnene snakker engelsk. Og eg snakker definitivt ikkje Chichewa. Men omsorg i praksis kan ein utøve.

Bwaila

2009-02-15T12:33:00.000-08:00

To veke på Bwaila er gått. Og fødeavd er som før. Med sine 14 senger tett i tett. Og det er like fullt som alltid. Gjennomsnitt tar eg imot 4-5 barn pr vakt. Nokon vakter vert det 9 og andre berre to. Men gjevnt over er det meir og nok å gjere. Og det er kanskje ikkje den største jobben å ta i mot barn som kjem, men det er nok vurderingar og tiltak for barn som ikkje vil komme slik utan vidare, som er den vanskeligaste og viktigaste jobben. Og vise dei ansatte korleis dei kan fremme ein fødsel til å bli mest mogeleg normal.
Men jobben min består og å vere arbeidskraft i avd. Då det er er ekstrem mangelvare. Og jobben min består og i stor grad å vere eit eksempel for dei andre jordmødrene, og kanskje gje dei eit og anna hit om korleis dei bør utføre jobben sin.
Som fek å lytte på fosterlyden og ta vare på mor og barn under heile fødselsforløpet. Eg har og mykje med studentane i avd i gjere. No fortida er det clincal officer stud. Det er ein slags doktor light utgave. 3 årig utdanning slik at dei skal vere i stand til å utføre enkle operasjonar og vurderingar. Dei jobbar etter kokebok prinsippet. Og er det vurderingar dei må gjere som ikkje står der, ja så gjer dei kanskje ingen ting, eller noko som er borti natta gala. Men dei prøve no så godt dei kan då. Men problemet er vel at innen fødselsomsorg er det lite som går etter oppskifta i boka. Så då gjelder det å komme med små hit om kva ein bør gjere og tenke i denne sitauasjonen.
På desse to vekene har eg tatt i mot over 40 barn. 2 av dei døde. Og dette er dessverre kvardagen her. Døde barn er ein del av bilde. Nokon dør under fødselen pga for lite oppfølging, andre er døde før dei kjem til sjukhuset. Nokon dør fordi dei rett og slett er for små og premature og andre fordi dei har ein tilstand som ikkje er forenelig med livet.
Men små lys punkt og mirakler skjer kvar dag. Ein blåser liv i heilt livløse barn som etter boka skulle vert død.

I heimen er alt vel. Me kosar oss med å bu i kollektiv sjølv om det og kan ha sine utfordringar. Gardinene er ferdig sydd, og puter med trekk på er komme i stua. Me ventar fortsatt på senger og dei andre møblene. Eg håper at eg ialle kan få sitje litt i sofaen før eg reise heim. Ting tar tid i Afrika. Men no har dei i alle fall lova oss senger på mandag.
Huset og hagen er vidunderlig og eit godt fristed etter endt dag på Bwaila.

2009-02-15T12:21:00.000-08:00

Bwaila hospital. Men sine 12000 fødslar i året. Aktivites nivået er ikkje noko å seie noko på. Og fremdeles vil det bli født mange barn her. Rapporten om dei nye sjukhusa er at alt er ferdig utvendig, men det er eit tomt skall inne. Og dei meiner bestemt at sjukhuset på KCH iallefall skal bli ferdig i april. Og dette er vist viktig i forhold til valget som skal holdes i mai, at den sitjande presidenten då kan skilte med dette.

Og under har skjedd før i Afrika. Sjølv om me trur at med allverdens resurssar så kan ikkje det gå. Sjukhuset skal forresten kalles opp etter president fruen, viss presidenten fortsatt er president når det åpnar.

2009-02-15T11:55:00.000-08:00

Barsel avd er som før med sine 150 senger. Det nye er vel at det ser ut som dei fleste sengene no har laken på. Og den grønne myggnettingen er skiftet ut med ein blå.
På føden har ein no fått kvite forheng mellom sengene. Men som de kan sjå. Dei henger noko mykje oppe for å ha litt kontroll når det kjem eit hovude.

2009-02-07T04:22:00.000-08:00

Då har kofferten blitt både pakka og pakka ut sidan sist.
Mandag 26.januar ankomme eg Lilongwe igjen. Litt sommarfuglar i magen og ikkje heilt sikker på om eg hadde gjort det rette med å reise igjen. Men her er eg also.
Og den første veka har gått med til å flytte inn og innrede eit hus me kan bu i. Sidan eg liksom har gjort det før og veit litt om korleis ting fungere og kva me skulle gjort annleis forrige gang, har eg vel eit og anna å bidra med.
Foreløpig ligg me på madrass på golvet, men lider ingen naud. Myggnettinga er på plass og sengene kjem i neste veke. Dei er foreløpig hos møbelsnekkaren. Og rapportane seier at det skal bli fint. Og sofa og spisestue er bestilt hos samme snekkeren.
Ellers har eg påtatt meg å sy gardiner til alle vinduene. Og det er ikkje få det kan eg love dykk, men med Sølvi og Kari som assistenter skal det gå utmerket. Me er snart ferdig med 4 soverom. Og er begynt på gangen og i stova.

Eg bur no i lag med Sigurd som er fredkorpsarbeidar og medisinteknikkar og hans samboer, Sølvi. Kari og Aslak; intensiv spl og radiolog skal bu her i 2 mnd og jobbe på sentral sjukehuset. Og no i ei veke har me og besøk av Stein som skal vere med å sette opp ein røntgenlab sammen med Sigurd. Som de skjønnar, det er folksomst i eit hus nesten tomt for inventar.
Eg og Sølvi var på handling på onsdag og fekk kjøpt ute møbler og desse vert no bruk til innemøbler til me får noko anna å sitje på.
Huset vert nok veldig bra når alt som skal vere inni det kjem på plass. Hushjelpen er ansatt, gartneren holder på å rydde hagen, så det skal nok bli veldig bra dette tilslutt.

Ellers hadde eg min først arbeidsdag på Bwaila på torsdag, forrige veke. Og det var både vondt og litt godt å komme tilbake. Forholda er dei samme. Like uverdig og like lite folk til å ta seg av kvinnene og barna, og samme dårlige utstyret. Men på eit viss var det litt godt og. Det er jo meiningsfylt å vite at ein faktisk betyr ein forskjell. At ein kan gje litt meir omsorg, gjere utkomme for mor og barn litt bedre. Men desseverre er det ikkje mykje forskjell sidan eg reiste. Det er dei samme problema med at jordmødrene ikkje overvåker og tar hand om mor og barn. Og nesten alle clinincal officerene er bytta ut. Så det betyr at ein må begynne å lære opp dei nye og. Men på lang sikt er jo dette bra. For forhåpentigvis har dei fått med seg noko som dei kan ta med seg til andre sjukhus i landet. Og dette vil komme andre til gode.
Jordmødrene er faktisk stortsett dei same. Det var jo ein av ønskene me hadde, at dei ikkje skulle bli flytta rundt på, men at dei fekk vere på ei avd slik at det den opplæringa dei fekk innan fødsel omsorg vart på føden og ikkje at ein plutselig skulle jobbe som operasjonsspl eller som sjukepleiar på post. Og dette ser ut som ein har fulgt opp.
Men me synes nok at dei framleis er forlite tilstede med kvinnene. At observasjonane vert for dårlige pga lite tilstedeværelse. Det me ser spesielt er at det nok er fleire kvinner og barn som dør på natt og på helg enn på dagtid i vekene. Og det handlar nok om at i vekene er det jordmørdre som følger opp kvinnene som er på jobb og det er ein lege som er aktiv med på fødeavd. Mens på natt og helg er det lite folk og folk vil helst sove og gjere minst mogeleg.
Så får me håpe at i det lange løp vil dette forandre seg og. At ein får viljen til å kjempe for mor og barn. At det faktisk betyr noko at dette barnet overlever eller at denne mora får beholde begge sine tvillinger for eksempel.
Alt på Bwaila handler om å ta små steg. Men ein kjem fram til målet då og, om det tar litt lengre tid. Men i ein prosess med å prøve å forandre ein system må ein ta små steg ellers snublar ein og då kan fallet bli så stort at ein ikkje klarer å reise seg igjen.

Men alt i alt. Det står bra til her nede. Og me ventar i spenning på dei to nye sjukhusa. Som etter planen skal vere ferdig og innflytings klar i mars. Men det vert nok litt forsinkelser der ja. Mars i Afrika betyr kanskje mai.

Huset vårt i Area 10.

Bwaila hospital

2008-12-19T08:32:00.000-08:00

Bwaila hospital. Sjukhuset er fra kolonitida. Dette var sjukhuset for dei fattigaste. I dag er det ein del av sentral sjukhuset i Lilongwe. Det har eit stort nedslags felt. Og med sine 12000 fødslar i året vert ein ikkje så fort arbeidsledig.

Barsel avdelinga husar til ein kvar tid ca 200 kvinner. Tett i tett ligger dei. Dei som det ikkje er plass til i sengene får ei madrass på gulvet.

På nyfødt avdelinga ligg barna på rekke og rad. Gjerne to i kvar seng. Her er alvorlig sjuke barn som dør pga mangle på behandlig og utstyr. Og barn som ligg kun til observasjon etter ein tøff fødsel. Her er mange fortidleg fødte. Nokre overlever, men mange dør.

Malawi: Det varme hjarte av Afrika.

2008-12-14T07:26:00.000-08:00